KR:Химия: Мезгилдик закон жана мезгилдик система - История изменений

Admine2 в 09:36, 22 октября 2018

2018-10-22T09:36:21Z

Admine2: /* Мезгилдик закондун азыркы учурдагы аныктамасы */

2018-09-05T05:07:38Z

‎Мезгилдик закондун азыркы учурдагы аныктамасы

Admine2: /* 1869–жылы 1–марттагы Мезгилдик закондун аныктамасы: */

2018-09-05T04:37:52Z

‎1869–жылы 1–марттагы Мезгилдик закондун аныктамасы:

Admine2: /* Мейердин таблицасы (1864–ж.) */

2018-09-05T04:36:36Z

‎Мейердин таблицасы (1864–ж.)

Admine2: /* Ньюлендстин октавасы (1865 ж.) */

2018-09-05T04:35:53Z

‎Ньюлендстин октавасы (1865 ж.)

Admine2: /* Библиография: */

2018-09-05T04:34:04Z

‎Библиография:

Admine2: /* Мезгилдик закон */

2018-09-05T04:22:58Z

‎Мезгилдик закон

Admine2: /* Мейердин таблицасы (1864–ж.) */

2018-09-05T04:20:36Z

‎Мейердин таблицасы (1864–ж.)

Admine2: /* Ньюлендстин октавасы (1865 ж.) */

2018-09-05T04:16:42Z

‎Ньюлендстин октавасы (1865 ж.)

Admine2: /* Шанкуртуанын спиралы (1862–ж.) */

2018-09-05T04:15:21Z

‎Шанкуртуанын спиралы (1862–ж.)

@@ Строка 370: / Строка 370: @@
 <div class="large-10 small-10 large-centered small-centered columns rubric" style="margin-top:20px">Тестти</div>
 </div>
-<a href="/mediawiki/docs/Tests/Chemistry/Kyr/ПСХЭ/res/index.html" class="test_hover" onclick="this.target='_blank'"> <div align="center" class="test_div_hover" style="width:300px; height:auto; float:non; text-indent:0"><span class="test_hover_state"></span> [[file:Corbis.jpg|class=testirovanie|Тестти|link=]]</div></a>
+<a href="/docs/Tests/Chemistry/Kyr/ПСХЭ/res/index.html" class="test_hover" onclick="this.target='_blank'"> <div align="center" class="test_div_hover" style="width:300px; height:auto; float:non; text-indent:0"><span class="test_hover_state"></span> [[file:Corbis.jpg|class=testirovanie|Тестти|link=]]</div></a>
 </div>
 </div>

@@ Строка 137: / Строка 137: @@
 Андан бери 150 жылдай өтсө да Дмитрий Иванович Менделеевдин төмөнкү сөздөрүн белгилеп кетсек болот. «Мезгилдик закон келечекте маанисин жоготуп, колдонуудан чыгып калбайт, ал андан ары өнүгүп, толукталып гана турмакчы». Андан бери көптөгөн элементтер ачылды, бирок ал дагы чек эмес деп ойлойбуз.
-{{right-p|[[file:Периодическое изменение KG.png|450px|class=show-for-large-up|Мезгилдүү ɵзгɵрүүлɵр]]}}
+{{right-p|[[file:PeriodChangChem2KG.png|450px|class=show-for-large-up|Мезгилдүү ɵзгɵрүүлɵр]]}}
-{{center-p|[[file:Периодическое изменение KG.png|450px|class=hide-for-large-up|Мезгилдүү ɵзгɵрүүлɵр]]}}
+{{center-p|[[file:PeriodChangChem2KG.png|450px|class=hide-for-large-up|Мезгилдүү ɵзгɵрүүлɵр]]}}
 Мезгилдик закондун графикалык туюнтулушу химиялык элементтердин мезгилдик системасы деп аталат.
@@ Строка 151: / Строка 151: @@
 '''4. Элементтердин валенттүүлүгү жогорку оксиддеринде I ден VII ге чейин өсөт, ал эми суутектик бирикмелеринде IV төн Iге чейин төмөндөйт.'''
-{{center-p|[[file:Период изменение 3 KG.png|450px|Химиялык элементтердин мезгилдүү ɵзгɵрүүсү]]}}
+{{center-p|[[file:PeriodChangChemKG.png|450px|Химиялык элементтердин мезгилдүү ɵзгɵрүүсү]]}}
 <div class="light" style="float:right;>[[#Начало|В начало]]</div><br clear=all />

@@ Строка 110: / Строка 110: @@
 Мезгилдик закондун ачылышын – илимий алдын–ала көрө билүүчүлүктүн мыкты үлгүсү катары белгилөөгө болот. 1870–ж. Дмитрий Иванович ачыла элек үч элементтин касиеттерин алдын ала мүнөздөп жазган, аларды экасилиций, экаалюминий жана экабор деп атаган.
-{{right-p|[[file:Открытие элементов KG.png|class=show-for-large-up|350px|Менделеев алдын  ала ачкан  элементтер]]}}
+{{right-p|[[file:OpenElementsChemKG.png|class=show-for-large-up|350px|Менделеев алдын  ала ачкан  элементтер]]}}
-{{center-p|[[file:Открытие элементов KG.png|class=hide-for-large-up|350px|Менделеев алдын  ала ачкан  элементтер]]}}
+{{center-p|[[file:OpenElementsChemKG.png|class=hide-for-large-up|350px|Менделеев алдын  ала ачкан  элементтер]]}}
 жылдан кийин 1875–жылы франсуз окумуштуусу Лекок де Буабодран жаңы элементти ачып, аны галлий деп атаган. Галлийдин кээ бир касиеттери Менделеев жазып кеткен экаалюминийге окшош болуп, бирок атомдук салмагы кичине болуп белгиленген. Буга карабастан, Менделеев Францияга Буабодранга кат жазып, бул элементтин касиетин өзүнүн алдын–ала айтканын далилдөөгө аракет кылган.

@@ Строка 74: / Строка 74: @@
 <div class="row">
 <div class="large-8 medium-12 small-12 columns">
-{{center-p|[[file:Таблица мейера KG.png|500px|Мейердин таблицасы]]}}
+{{center-p|[[file:MeierTableChemKG.png|500px|Мейердин таблицасы]]}}
 </div>
 <div class="large-4 medium-12 small-12 columns">

@@ Строка 58: / Строка 58: @@
 <br clear=all />
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-1">
-<li>{{center-p|[[file:Таблица Ньюлендса KG.png|300px|Ньюлендстин таблицасы]]}}</li>
+<li>{{center-p|[[file:NewlandsTableChemKG.png|300px|Ньюлендстин таблицасы]]}}</li>
 <li>{{center-p|[[file:ZakonNewlandsChem.jpg|335px|Ньюлендс  тарабынан сунушталган   закон  ченемдүүлүк]]}}</li>
 </ul>

@@ Строка 264: / Строка 264: @@
 <div class="large-10 small-10 large-centered small-centered columns rubric">Кызыктуу фактылар</div>
 </div>
-{{center-p|[[file:На главную страница.jpg|300px|Д.И. Менделеевдин 3D таблицасы]]}}
+{{center-p|[[file:TableChem1.jpg|300px|Д.И. Менделеевдин 3D таблицасы]]}}
 '''№ 96''' – элемент – кюрий – окумуштуу үй–бүлөө Кюрилердин урматына аталган.

@@ Строка 89: / Строка 89: @@
 == Мезгилдик закон ==
-{{left-p|[[file:Менделеев 1.jpg|class=show-for-large-up|250px|Дмитрий Иванович Менделеев]]}}
+{{left-p|[[file:Mendeleev1Chem.jpg|class=show-for-large-up|250px|Дмитрий Иванович Менделеев]]}}
 Байыркы заманда эле алхимиктер химиялык элементтерди системага келтире турган жаратылыштын законун табууга аракет кылышкан. Бирок, аларда элементтер жөнүндөгү кенен жана так маалыматтар болгон эмес. XIX кылымдын ортосунда химиялык элементтер жөнүндөгү маалыматтар жетиштүү болуп, ачылган элементтердин саны да өскөндүктөн, илимде элементтердин классификациясын түзүүнүн табийгый зарылдыгы келип чыккан. Элементтерди металлдарга жана металл эместерге бөлгөн алгачкы классификация жеткиликсиз болгон. Д.И.Менделеевге чейин классификация түзүүгө аракет кылган окумуштуулар (И.В.Деберейнер, Дж.А. Ньюлендс, Л. Ю. Мейер) мезгилдик закондун ачылышына өбөлгө түзүшкөн. Алар көптөгөн иштерди жасашкан, бирок, чындыкты таба алышкан эмес. Дмитрий Иванович элементтин массасы менен алардын касиетинин ортосундагы байланышты аныктаган.
 {{center-p|[[file:Менделеев 1.jpg|class=hide-for-large-up|250px|Дмитрий Иванович Менделеев]]}}
@@ Строка 98: / Строка 98: @@
 Менделеев химиялык элементтерди алардын атомдук салмагынын өсүшү менен жайгаштырган жана белгилүү бир аралыктан – мезгилден кийин касиеттеринин кайталангандыгын байкаган.
-{{center-p|[[file:Эта таблица была помещена Менделеевым в одном из первых изданий его учебника «Основы химии».jpg|550px|Бул таблица Менделеев тарабынан «Химиянын негиздери» деген китебинин алгачкы басылмаларында берилген]]}}
+{{center-p|[[file:FirstTableChem.jpg|550px|Бул таблица Менделеев тарабынан «Химиянын негиздери» деген китебинин алгачкы басылмаларында берилген]]}}
 Дмитрий Иванович мезгилдерди, окшош элементтерди биринин астына бири – тик катарга келгидей кылып жайгаштырган, ошентип, мезгилдик система түзүлгөн.

@@ Строка 77: / Строка 77: @@
 </div>
 <div class="large-4 medium-12 small-12 columns">
-{{center-p|[[file:Юлиус Лотар Мейер.jpg|200px|Юлиус Лотар Мейер]]}}
+{{center-p|[[file:MeierChem.jpg|200px|Юлиус Лотар Мейер]]}}
 </div>
 </div>

@@ Строка 51: / Строка 51: @@
 === Ньюлендстин октавасы (1865 ж.) ===
-{{left-p|[[image:Джон Александр Рейна Ньюлендс.jpg|class=show-for-large-up|235px|Америкалык химик Д. А. Р. Ньюлендс]]}}
+{{left-p|[[image:JonNewlands.jpg|class=show-for-large-up|235px|Америкалык химик Д. А. Р. Ньюлендс]]}}
-{{center-p|[[image:Джон Александр Рейна Ньюлендс.jpg|235px|class=hide-for-large-up|Америкалык химик Д. А. Р. Ньюлендс]]}}
+{{center-p|[[image:JonNewlands.jpg|235px|class=hide-for-large-up|Америкалык химик Д. А. Р. Ньюлендс]]}}
 Америкалык химик Д. А. Р. Ньюлендс өзүнө белгилүү болгон элементтерди атомдук массаларынын өсүшүнө карата сегизден жайгаштырууга аракет кылган. Ал ар бир сегизинчи элементтин касиетинин окшоштугу кайталангандыгын байкаган, муну сегиз үндөн турган музыкалык октавага салыштырган. Өзүнүн ачылышын '''октава закону''' деп атаган.
@@ Строка 59: / Строка 59: @@
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-1">
 <li>{{center-p|[[file:Таблица Ньюлендса KG.png|300px|Ньюлендстин таблицасы]]}}</li>
-<li>{{center-p|[[file:Представленная Ньюлендсом закономерность.jpg|335px|Ньюлендс  тарабынан сунушталган   закон  ченемдүүлүк]]}}</li>
+<li>{{center-p|[[file:ZakonNewlandsChem.jpg|335px|Ньюлендс  тарабынан сунушталган   закон  ченемдүүлүк]]}}</li>
 </ul>
 Автордун таблицадан музыкалык гармонияны табууга болгон көшөргөн аракети бул моделдин беделин түшүргөн.

@@ Строка 40: / Строка 40: @@
 === Шанкуртуанын спиралы (1862–ж.) ===
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-1">
-<li>{{center-p|[[file:Спираль шанкатруа.jpg|350px|Шанкуртуа сунуш кылган элементтердин спиралдык системасы]]}}</li>
+<li>{{center-p|[[file:Spiral shankurta.jpg|350px|Шанкуртуа сунуш кылган элементтердин спиралдык системасы]]}}</li>
-<li>{{center-p|[[file:Шанкуртуа Александр-Эмиль Бегье дэ Шанкуртуа.jpg|225px|Александр-Эмиль Бегье дэ Шанкуртуа]]}}</li>
+<li>{{center-p|[[file:Shankurt.jpg|225px|Александр-Эмиль Бегье дэ Шанкуртуа]]}}</li>
 </ul>
 Париж жогорку мектебинин профессору А. Бегье де Шанкуртуа элементтерди атомдук массаларынын өсүшү боюнча спираль же цилиндр түрдө жайгаштырууну сунуш кылган. Бул учурда ал кээ бир элементтерди спиралдын тик (вертикалдык) багыты боюнча биринин астына бирин жайгаштырганда, касиеттеринин окшоштугунун кайталангандыгын байкаган. Ошентип, алгачкы жолу элементтердин касиетинин мезгилдүү кайталангындыгы жөнүндө ой пайда болгон, бирок ага көңүл бурулган эмес.