KR:Тарых: Отурукташкан дарыя цивилизациялары - История изменений

Admine2 в 08:38, 22 октября 2018

2018-10-22T08:38:22Z

Admine2: /* Библиография */

2018-09-06T07:46:03Z

‎Библиография

Внесённые изменения

Admine2: /* Байыркы Индия */

2018-09-06T07:03:04Z

‎Байыркы Индия

Admine2: /* Байыркы Индия */

2018-09-06T06:34:41Z

‎Байыркы Индия

Admine2: /* Байыркы Кытайдагы дыйканчылык */

2018-09-06T06:25:01Z

‎Байыркы Кытайдагы дыйканчылык

Admine2: /* Кытай императорунун сырткы көрүнүшү жана жашоосу */

2018-09-06T05:06:58Z

‎Кытай императорунун сырткы көрүнүшү жана жашоосу

Admine2: /* Байыркы Месопотамиянын эң ири шаарлары */

2018-09-06T05:05:08Z

‎Байыркы Месопотамиянын эң ири шаарлары

Admine2: /* Байыркы Ассирия */

2018-09-06T04:57:53Z

‎Байыркы Ассирия

Admine2: /* Вавилон падышалыгы */

2018-09-06T04:55:42Z

‎Вавилон падышалыгы

Admine2: /* Байыркы Месопотамиянын эң ири шаарлары */

2018-09-06T04:53:08Z

‎Байыркы Месопотамиянын эң ири шаарлары

@@ Строка 765: / Строка 765: @@
 <div class="large-10 small-10 large-centered small-centered columns rubric" style="margin-top:20px">Тестти өтүңүз</div>
 </div>
-<a href="/mediawiki/docs/Tests/History/Kyr/Оседлые цивилизации/res/index.html" class="test_hover" onclick="this.target='_blank'"> <div align="center" class="test_div_hover" style="width:300px; height:auto; float:non; text-indent:0"><span class="test_hover_state"></span> [[file:Corbis.jpg|class=testirovanie|Тестти өтүңүз|link=]]</div></a>
+<a href="/docs/Tests/History/Kyr/Оседлые цивилизации/res/index.html" class="test_hover" onclick="this.target='_blank'"> <div align="center" class="test_div_hover" style="width:300px; height:auto; float:non; text-indent:0"><span class="test_hover_state"></span> [[file:Corbis.jpg|class=testirovanie|Тестти өтүңүз|link=]]</div></a>
 </div>
 {{lang|История: Оседлые речные цивилизации}}

@@ Строка 494: / Строка 494: @@
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
-<li>[[file:523АЫЦВФУК534А3KG.jpg|500px|Махенджо-Даро]]</li>
+<li>[[file:Mahendjo5.jpg|500px|Махенджо-Даро]]</li>
 <li>Бекем кыштан алар 2-3 кабат үйлөрдү салган. Бул үйлөрдө суу түтүктөрү болгон.Шаардын борборундагы дөбөдө чеп турат. Анын калың дубалдары душмандан жана бул жакта көп учураган суу ташкындарынан коргойт. </li></ul>
 <br>Археологдор Хараппа жана Мохенджо-Даро шаарларын казган. Индиянын байыркы шаарларынан сарайлардын, ири дан кампалардын калдыктары табылган. Бул жерде балким Месопотамиядагы алгачкы мамлекеттердегидей эле бийлик – менчик системасы болсо керек. Башкаруучу жердин эң жогорку кожоюну болгон. Ал жерди өзүнүн букараларына пайдаланууга берген. Башкаруудан ажырып калган адам жерден да ажырап кала турган. Коомдук кампалардан бийликтер эгинди түшүм болбой калган жана ачкачылык жылдарында элге бөлүп бере турган. Калган учурда балдарга оюнчукка жарай турган буюмдар табылган.
-{{left-p|[[file:523АЫ3К5334А3.jpg|300px|Байыркы Индия]]}}
+{{left-p|[[file:Drevnindia6.jpg|300px|Байыркы Индия]]}}
 <br>Б.э.ч. II миң жылдыкта түндүк батыштан Индияга көп сандаган уруулар кирген. Алар өздөрүн арийлербиз деп атаган. Бул сөз байыркы индиялыктардын тилинде «кайрымдуу» дегенди билдирет. Арийлер көчмөн малчылар болушкан. Арийлердин тили санскрит-индоевропалыктардын биздин күндөргө чейин сакталган эң байыркы формасы болгон. Ушул бир тилден кийинки бардык индоевропа тилдери, анын ичинде орус тили чыккан. Индиялыктардын башкы байлыгы – ири бодо мал, ал эми негизги тамагы –сүт азыктары. Кийинчерээк уй индиялыктарда ыйык жаныбарга айланган. Арийлерге жылкылар белгилүү болгон, камбар ата тукуму Индияда ошол эле мезгилде пайда болгон.
-{{right-p|[[file:523ЫАЫ3К5334А3.jpg|300px|Байыркы Индия]]}}
+{{right-p|[[file:Drevnindia7.jpg|300px|Байыркы Индия]]}}
 <br>Аттарды тез жүрүүгө жана душман менен салгылашууга ыңгайлуу болгон арабаларга чегишкен. Арийлердин уруусунун башында уруу жол башчылары – раджалар турган. Алардын бийлиги карыялар совети менен чектелген..
 <br><br>
-{{left-p|[[file:523ЫАРЫ3К5334А3.jpg|300px|Байыркы Индия]]}}
+{{left-p|[[file:Drevnindia8.jpg|300px|Байыркы Индия]]}}
 Экинчи миң жылдыктын акырынан тартып, темир куралдардын таралышы менен Индустар чытырманды тазалап, сазды кургатып, Ганг өрөөнүн өздөштүрө баштайт.
 Алар арпа жана шалы айдап, пахта өстүрөт. Жарым көчмөндөр дыйканчылыкка ордун бошотот. Дыйканчылыктын жана кол өнөрчүлүктүн өнүгүшү, ошондой эле баскынчы согуштар арийлерде мүлк жагынан теңсиздиктин пайда болушуна алып келген. Элди тоногон жүрүштөрдү баштаган раджаларда көп байлык топтолгон.
 Жоокерлердин жардамы менен алар өз бийлигин чыңдап, аны мураска калтырган. Раджалар менен алардын жоокерлери туткундарды кулга айландырган.
 <br>
-{{right-p|[[file:523ЫАРЫ93К5334А3.jpg|300px|Байыркы Индия]]}}
+{{right-p|[[file:Drevnindia9.jpg|300px|Байыркы Индия]]}}
 <br>Дыйкандар менен кол өнөрчүлөрдөн алар төлөм жана өзүнө иштеп берүүнү талап кылган. Раджалар бара-бара майда мамлекеттердин падышаларына айланган. Согуш учурунда бул майда мамлекеттер биригип, мындай учурда башкаруучу махараджа («чоң падыша») болуп калган.
@@ Строка 519: / Строка 519: @@
 Мүлктүк теңсиздик калктын 4 кастага бөлүнүп калышына көмөк көрсөткөн. «Варна» деген сөз түс дегенди билдирет. Бул система байыркы индуисттик адабиятка таянат жана негизги төрт категорияга бөлүнөт, алардын Веда коомунда өз башаттары болот.
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
-<li>{{center-p|[[file:Безымя56655656нныйKG.jpg|550px|Байыркы Индия]]}}</li>
+<li>{{center-p|[[file:Drevnindia10KG.jpg|550px|Байыркы Индия]]}}</li>
 <li>{{center-p|[[file:8641681KG.jpg|320px|4 варна системасы]]}}</li></ul>
 <br>Биринчи каста брахмандардан турган . Брахмандар кара жумуш кылган эмес жана кайыр-садагадан түшкөн киреше менен жашаган. Экинчи каста – кшатрия –жоокерлер болушкан. Мамлекеттик башкаруу алардын колунда болгон. Брахмандар менен кшатриянын ортосунда көп учурда бийлик үчүн күрөш жүргөн.
@@ Строка 525: / Строка 525: @@
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
-<li>{{center-p|[[file:523ЫАРЫ93К5334А3.jpg|Байыркы Индия]]}}</li>
+<li>{{center-p|[[file:Drevnindia9.jpg|Байыркы Индия]]}}</li>
-<li>{{center-p|[[file:52333Ч34УА3.jpg|Кшатрий]]}}
+<li>{{center-p|[[file:Drevnindia10.jpg|Кшатрий]]}}
-{{center-p|[[file:52333ЧВ34УА3.jpg|400px|Шудралар]]}}</li></ul>
+{{center-p|[[file:Shudralar.jpg|400px|Шудралар]]}}</li></ul>
 <br>Кастага таандык болуу мураска калган. Брахмандын баласы брахман болуп төрөлгөн. Шудранын баласы шудра болгон. Касталарды жана касталык теңсиздикти түбөлүк калтыруу үчүн брахмандар мыйзамдарды түзүшкөн. Аларда брахма кудайынын өзү адамдардын ортосунда теңсиздик орноткон деп айтылат. Брахма, жрецтердин айтканына караганда сөзү менен брахмандарды, колу менен – жоокерлерди, буту менен вайштарды, ал эми чаңда жана чылада жүргөн таманы менен шудраларды жараткан. .
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
-<li>{{center-p|[[file:52333ЧВЯ34УА3.jpg|Байыркы Индия]]}}
+<li>{{center-p|[[file:Statuetkaindia.jpg|Байыркы Индия]]}}
 <br>
 Б.э.ч. IV  кылымдын акырында Индиянын бүтүндөй Түндүк тарабы жана Түштүк Индиянын бир бөлүгү Чандрагупта падышанын бийлиги астында бириккен. Ал Маурлар династиясынын негиздөөчүсү болгон. Чандрагупта мамлекетинде жана анын жолун жолдоочуларда жөө аскерлерден, атчандардан, аскер арабаларынан жана пилдерден турган күчтүү армиясы болгон. Падыша чиновниктерге жана аскер башчыларга таянып, өлкөнү башкарган.</li>
-<li>{{center-p|[[file:52333ЧВУЯ34УА3KG.jpg|500px|Байыркы Индия]]}}</li></ul>
+<li>{{center-p|[[file:Kartaindii2.jpg|500px|Байыркы Индия]]}}</li></ul>
 <br>Маурлар мамлекети Чандрагуптанын небереси  – Ашок падышанын тушунда (б.э.ч.273 –236 жж.) абдан гүлдөгөн. Чандрагуптанын басып алуу саясатын улантып, Ашока бир катар коңшу облустардагы өздөрүнүн жерлерине кошулат.

@@ Строка 381: / Строка 381: @@
 <br>Байыркы  Индия – дүйнөдөгү эң байыркы жана табышмактуу  цивилизациялардын бири. Өзүнүн аталышын Индия ошол өрөөндө өзү жайгашкан Инд дарыясынын аталышынан алган. «Инд» биздин тилге которгондо “дарыя” дегенди билдирет.  Узундугу  3180 километрге созулган Инд  Тибеттен башталып, Инд-Ганг ойдуңу,  Гималай аркылуу агып өтүп, Аравия деңизине куят..
-{{left-p|[[file:52АВУ554А3KG.jpg|400px|Индиянын дарыялары]]}}
+{{left-p|[[file:RekiindiiKG.jpg|400px|Индиянын дарыялары]]}}
 <br>Ганг жана Инд дарыялары агып өткөн асыл өрөөндө байыртан бери Индиянын калкы жашап келди.  Чөлдөр менен чытырман токойлорду асыл өрөөндөр бөлө турган. Байыркы Индия түшүмдүү жерлери менен гана эмес, ошондой эле жаныбарлар дүйнөсүнүн байлыгы менен да айырмалануучу. Жапайы табиятка жакын жайгашкандыктан калк табияттын түрдүү кубулуштары менен гана эмес, ошондой эле жырткыч жаныбарлар: кабылан, жолборстор, аюулар менен да тынымсыз күрөшүп келген.
@@ Строка 473: / Строка 473: @@
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
 <li><br>Индиянын байыркы калкы өңү кара, бою жапыз, чачы катуу жана капкара болгон. Бүгүнкү күндө Индиянын түштүгүндө алардын урпактары дравиддер жашайт.</li>
-<li>[[file:523АВУ554А3.jpg|350px|Индия]]</li></ul>
+<li>[[file:Kartaindii.jpg|350px|Индия]]</li></ul>
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
-<li>[[file:523АВУК554А3.jpg|300px|Байыркы Индия]]</lI>
+<li>[[file:Drevnindia1.jpg|300px|Байыркы Индия]]</lI>
 <li><br>Түндүк Индияда белгисиз белгилер түшүрүлгөн мөөрлөр табылган. Аны байыркы дравид тилиндеги жазуу деп болжолдошко болот. Байыркы цивилизациянын бул сырдуу тили алиге чейин чечмелене элек. </li></ul>
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
 <li><br>''Байыркы индиялыктар мөөрдү таштан ж. б. материалдардан жасаган. Мөөрлөрдүн көпчүлүгүндө жаныбарлар: буйбол, керик, пил, антилопа ж.б. тартылган. Ар бир мөөрдө кыскача жазуу болот. Бул байыркы жазуулар (б.э.ч.III миң жылдыкта) алиге чейин окула элек.''</li>
-<li>[[file:523АВУК534А3.jpg|300px|Байыркы Индия]]</lI></ul>
+<li>[[file:Drevnindia2.jpg|300px|Байыркы Индия]]</lI></ul>
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
-<li>[[file:523АЫВУК534А3.jpg|300px|Байыркы Индия]]</li>
+<li>[[file:Drevnindia3.jpg|300px|Байыркы Индия]]</li>
 <li><br>Окумуштуулар чөлдөн шаарлардын урандыларын таап, ал жерден таштан жана кыштан салынган чоң имараттар чыккан. Б. э.ч.III миң жылдыкта 200дөн ашык чоң жана кичине шаарлар болгон</li></ul>
-{{center-p|[[file:523АЫВФУК534А3.jpg|700px|Байыркы Индиянын малчылары жана дыйкандары.]]}}
+{{center-p|[[file:Drevnindia4.jpg|700px|Байыркы Индиянын малчылары жана дыйкандары.]]}}
 Байыркы Индиянын малчылары жана дыйкандары.

@@ Строка 348: / Строка 348: @@
 Дыйкандар таруу, мөмө жемиш, жаңгак жана жашылча өстүрө турган. Климаты жылуу жана нымдуу келген Янцзынын жээктеринде шалы өстүрүүчү. Үй чарбасында чочко, ит жана тоок өстүрүп келишкен.
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
-<li>{{right-p|[[file:88.jpg|550px|12]]}}</li>
+<li>{{right-p|[[file:88.jpg|550px|]]}}</li>
 <li><br clear=all />
 <ul class="example-orbit" data-orbit data-options="animation:slide; pause_on_hover:true;animation_speed:500;navigation_arrows:true; resume_on_mouseout: true; timer_speed:15000;">
 <li class="active">
-{{center-p|[[file:000311112.jpg|12]}}
+{{center-p|[[file:000311112.jpg|000311112.jpg]]}}
 </li>
 <li>
-{{center-p|[[file:00031112.jpg|12]]}}
+{{center-p|[[file:00031112.jpg|00031112.jpg]]}}
 </li>
 <li>
-{{center-p|[[file:000312.jpg|12]]}}
+{{center-p|[[file:000312.jpg|000312.jpg]]}}
 </li>
 </ul>

@@ Строка 305: / Строка 305: @@
-{{right|[[file:52НГ45КРЕУ5А3.jpg|150px|Цинь Шихуанди]]}}
+{{right|[[file:Cinshihunidi.jpg|150px|Цинь Шихуанди]]}}
 Жеңинин жазылыгы анын ак сөөк чөйрөдөн экендигин көрсөтүп, 240 см жеткен.
 Императордун кийиминдеги саймаланган ажыдаарлардын, ай, күндүн жана тоолордун сүрөтү айырмалап турган символдордон турган.
@@ Строка 316: / Строка 316: @@
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
 <li>{{center|[[file:China-great-wall-5.jpg|250px]]}}</li>
-<li>{{center-p|[[file:Развитие-древнего-Китая.jpg|450px|45]]}}</li></ul>
+<li>{{center-p|[[file:Razvitieasirii.jpg|450px|Байыркы Китай]]}}</li></ul>
 *Мурдагы Падышачылыкты бөлүп турган коргонуучу дубалдар бузулган

@@ Строка 271: / Строка 271: @@
 <br>XXIII кылымда Аккад жактан барган агрессивдүү чыгыш семит урууларынын кысымы астында Шумер падышачылыгы кулаган . Орто Месопотамиядагы Аккад шаары туруктуу ордосу болгон Саргон өзүн шумердин жана Аккаддын падышасы деп жарыялаган. Ошону менен бирге кыйла өнүккөн шумер маданияты кеңири аймактагы бирдиктүү мамлекеттин жашоо турмушунун негизин түзгөн. Шумерлердин өздөрү бир топ убакыт өткөндөн кийин ал жердеги башка элдер менен аралашып кетип, кийинки мезгилде Месопотомаияда пайда болгон мамлекеттер үчүн маданий база болуп калган.</b>
-{{center-p|[[file:Padishah.jpg|332]]}}
+{{center-p|[[file:Padishah.jpg|Padishah.jpg]]}}
 ===Вавилон падышалыгы===

@@ Строка 289: / Строка 289: @@
 Ассирия мамлекети аскердик чоң күчкө ээ болгон. Ассириялык усталар II миң жылдыктын акырында —  I миң жылдыктын башында темир кенин казып алууну өздөштүргөн. Эми коло куралдын ордуна темир курал келген. Вавилиния, Сирия, Палестина ассириялыктар тарабынан басылып алынган, Урарту менен Египет талкаланган. Ассириялыктар Азербайжанга да бир нече курдай кирип келген. Бирок, Маннаны моюн сундура алган эмес. Ассириянын борбору Ниневияны «Арстандардын зынданы» деп атаган.
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
-<li>[[file:3329ЖУ2НГ5КРЕ5А3.jpg|450px|Ассирия держава]]</li>
+<li>[[file:Assiria1.jpg|450px|Ассирия держава]]</li>
-<li>[[file:523АВУ554А3.jpg|450px|Ассирия держава]]</li></ul>
+<li>[[file:Assiria2.jpg|450px|Ассирия держава]]</li></ul>
 <div class="light" style="float:right;>[[#Начало|В начало]]</div><br clear=all />

@@ Строка 275: / Строка 275: @@
 ===Вавилон падышалыгы===
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
-<li>{{center|[[file:3329Ж2Г5КРЕ5А3KG.jpg|Байыркы Вавилон]]}}</li>
+<li>{{center|[[file:Drevniivavilon.jpg|Байыркы Вавилон]]}}</li>
 <li>{{center|'''Вавилон падышалыгы'''}}
-{{center|[[file:КапкуKG.jpg|300px]]}}</li></ul>
+{{center|[[file:Drevniivavilon1KG.jpg|300px]]}}</li></ul>
 {{center|[[file:Ва8884741пк1.mp4|500px]]}}

@@ Строка 261: / Строка 261: @@
 <ul class="large-block-grid-2 small-block-grid-2">
-<li>{{left-p|[[file:3329Ж2РЕ5АЖ888553.jpg|400px|Урук шаары]]}}
+<li>{{left-p|[[file:Urukshar.jpg|400px|Урук шаары]]}}
 {{bib|Шумерлердин Урук шаарынын борборунун көрүнүшү. Сүрөтчү  Балаж Балогдун  археологиялык реконструкциясы. [https://warspot.ru/10404-drevniy-shumer-bogi-lyudi-vlast Урук шаары]}} </li>
-<li>{{right-p|[[file:3329Ж25РЕ5АЖ888553.jpg|400px|Урук шаары]]}}
+<li>{{right-p|[[file:Urukshar2.jpg|400px|Урук шаары]]}}
 {{bib|Ур шаарындагы тепкичтүү храм (Зиккурат). Сүрөтчү  Балаж Балогдун археологиялык реконструкциясы.. [https://warspot.ru/10404-drevniy-shumer-bogi-lyudi-vlast Урук шаары]}}</li></ul>
@@ Строка 271: / Строка 271: @@
 <br>XXIII кылымда Аккад жактан барган агрессивдүү чыгыш семит урууларынын кысымы астында Шумер падышачылыгы кулаган . Орто Месопотамиядагы Аккад шаары туруктуу ордосу болгон Саргон өзүн шумердин жана Аккаддын падышасы деп жарыялаган. Ошону менен бирге кыйла өнүккөн шумер маданияты кеңири аймактагы бирдиктүү мамлекеттин жашоо турмушунун негизин түзгөн. Шумерлердин өздөрү бир топ убакыт өткөндөн кийин ал жердеги башка элдер менен аралашып кетип, кийинки мезгилде Месопотомаияда пайда болгон мамлекеттер үчүн маданий база болуп калган.</b>
-{{center-p|[[file:3329Ж2Г5РЕ5АЖ888553.jpg|332]]}}
+{{center-p|[[file:Padishah.jpg|332]]}}
 ===Вавилон падышалыгы===